Thị trường vay tiêu dùng đang tách thành hai nhóm rõ rệt
Nhu cầu vay tiêu dùng cá nhân ở Việt Nam giờ không còn giới hạn trong vài dịp lớn như sửa nhà hay cưới hỏi. Sửa xe, đóng học phí, trả viện phí, xoay vốn cho quán nhỏ, tất cả đều có thể giải quyết bằng một khoản vay vài chục triệu. Cái khó nằm ở chỗ chọn đúng chỗ vay, vì thị trường đang chia làm hai nhóm có mức chi phí rất khác nhau.
Nhóm thứ nhất là ngân hàng thương mại. Hồ sơ ở đây chặt: hợp đồng lao động, sao kê lương, giấy tờ chứng minh nơi ở. Đổi lại, lãi suất dễ chịu hơn nhiều. Hạn mức vay tín chấp phổ biến từ 200 triệu đến 900 triệu đồng, có ngân hàng nhận hồ sơ tới 1 tỷ đồng nếu thu nhập đủ mạnh.
Nhóm thứ hai là công ty tài chính tiêu dùng. Duyệt nhanh, nhiều nơi chỉ cần căn cước công dân, giải ngân trong ngày. Nhưng tổng chi phí vay thường cao hơn mặt bằng ngân hàng, và đó là lý do bạn cần đọc kỹ bảng phí trước khi ký.
Về mức lãi, khảo sát biểu lãi suất đang niêm yết cho thấy vay tín chấp có giai đoạn ưu đãi rơi vào khoảng 8,4% đến 20,5%/năm, tùy ngân hàng và hồ sơ. Hết ưu đãi, con số này thường nhảy lên 16% đến 25%/năm. Vay thế chấp bằng sổ đỏ, ô tô hay sổ tiết kiệm rẻ hơn, khoảng 4,99% đến 12,29%/năm trong giai đoạn đầu.
Một điểm cần lưu ý trong tháng 10 này: lãi suất cơ sở tại nhiều ngân hàng đã đi lên. ACB nâng lãi suất cơ sở toàn hệ thống lên 9,5%/năm từ ngày 1/10, VPBank và Techcombank cũng cập nhật biểu lãi suất cơ sở cho các khoản vay tiêu dùng. Lãi suất cơ sở không phải mức lãi cuối cùng bạn phải trả, ngân hàng cộng thêm biên độ thường từ 3% đến 5%/năm. Với khoản vay đang thả nổi, đây là con số đáng để ngó lại.
Bốn vướng mắc khiến người vay trả nhiều hơn dự tính
- Chỉ nhìn lãi suất ưu đãi của sáu tháng đầu rồi tính toán, bỏ qua giai đoạn sau khi hết ưu đãi.
- Không hỏi rõ các khoản phí đi kèm: phí bảo hiểm khoản vay, phí trả trước hạn, phí phạt chậm trả.
- Vay qua kênh không rõ nguồn gốc. Báo chí từng phản ánh một nhóm núp bóng ngân hàng để lừa đảo vay tiêu dùng, khiến hơn 2.000 người mắc bẫy.
- Mở nhiều khoản vay nhỏ cùng lúc, đến khi lịch sử tín dụng ghi nhận nợ chú ý thì hồ sơ ở ngân hàng bị từ chối.
So sánh nhanh các hình thức vay tiêu dùng phổ biến
| Hình thức | Đơn vị tiêu biểu | Lãi suất tham khảo | Hạn mức | Phù hợp với | Điểm cần cân nhắc |
|---|
| Tín chấp theo lương | BIDV, Vietcombank, VietinBank, MSB, Shinhan Bank | Khoảng 8,4%–20,5%/năm giai đoạn ưu đãi, sau đó 16%–25%/năm | 200–900 triệu đồng | Người có hợp đồng lao động, lương chuyển khoản | Cần chứng minh thu nhập, thời gian duyệt vài ngày |
| Tín chấp qua ứng dụng, công ty tài chính | Home Credit, FE Credit, HD Saison | Cao hơn mặt bằng ngân hàng | Vài triệu đến vài trăm triệu đồng | Cần tiền nhanh, hồ sơ mỏng | Tổng chi phí cao, phải đọc kỹ bảng phí và kỳ hạn |
| Thế chấp tài sản | BIDV, VietinBank, MSB, OCB | Khoảng 4,99%–12,29%/năm giai đoạn ưu đãi | Tới 80%–100% giá trị tài sản | Khoản vay lớn, kỳ hạn dài | Rủi ro tài sản, lãi thả nổi sau ưu đãi |
| Vay online định danh điện tử | VPBank NEO, Viettel Money, MoMo | Tùy đối tác, thường cao hơn ngân hàng truyền thống | Nhỏ, linh hoạt | Chi tiêu ngắn hạn | Kỳ hạn ngắn, phí chậm trả cao |
Cách đọc bảng này khá đơn giản: khoản vay càng lớn và kỳ hạn càng dài thì nên đi theo hướng có tài sản bảo đảm để kéo lãi suất xuống. Ngược lại, nhu cầu vài chục triệu trong vài tháng thì tốc độ giải ngân lại quan trọng hơn chênh lệch một hai điểm phần trăm.
Chị H., 34 tuổi, nhân viên văn phòng ở Cầu Giấy, Hà Nội, cần 80 triệu đồng sửa lại căn hộ cho con nhỏ. Chị định vay qua một ứng dụng vì nghe nói duyệt trong 15 phút. Sau khi tính tổng số tiền phải trả theo kỳ hạn 12 tháng, chị chuyển sang vay tín chấp ở ngân hàng nơi mình nhận lương. Thủ tục mất ba ngày, nhưng tổng chi phí thấp hơn đáng kể và chị chủ động được kế hoạch trả nợ.
Ở chiều ngược lại, anh D., công nhân tại một khu công nghiệp ở Bình Dương, chọn mua xe máy trả góp qua công ty tài chính ngay trong khu công nghiệp. Cách này tiện vì thủ tục gọn, nhưng anh phải hỏi rõ phí trả trước hạn, bởi mỗi tháng anh để dành thêm được một ít và muốn tất toán sớm. Đây là câu hỏi mà nhiều người vay ở khu công nghiệp bỏ qua.
Chuẩn bị hồ sơ và kiểm soát chi phí trước khi ký
Bước đầu tiên là xác định con số thật cần vay, không phải con số tối đa được duyệt. Vay dư một khoản không dùng tới nghĩa là bạn vẫn trả lãi cho nó mỗi tháng.
Bước thứ hai là kiểm tra lịch sử tín dụng của mình tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) trước khi nộp hồ sơ. Biết trước mình có khoản nợ chú ý nào thì bạn chủ động giải trình được, thay vì bị từ chối mà không rõ lý do.
Bước thứ ba, so sánh theo tổng chi phí chứ đừng so theo lãi suất niêm yết. Hỏi thẳng ba câu: tổng số tiền phải trả trong cả kỳ hạn là bao nhiêu, có phí bảo hiểm khoản vay không, trả trước hạn có bị phạt không. Câu trả lời cho ba câu này quan trọng hơn bất kỳ con số quảng cáo nào.
Bước thứ tư, giữ khoản trả nợ hàng tháng dưới khoảng 30% đến 40% thu nhập. Vượt ngưỡng đó, chỉ cần một tháng thu nhập sụt là bạn rơi vào chậm trả.
Về nguồn lực tại địa phương, mạng lưới chi nhánh ngân hàng ở các quận nội thành Hà Nội và TP.HCM dày, bạn có thể đặt lịch trước qua ứng dụng để đỡ chờ. Ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, ngoài ngân hàng còn có tổ chức tài chính vi mô phục vụ hộ nông dân và tiểu thương, kỳ hạn linh hoạt theo mùa vụ. Danh sách tổ chức được cấp phép hoạt động có trên cổng thông tin của Ngân hàng Nhà nước, đây là cách kiểm tra nhanh nhất trước khi đặt bút ký.
Một khoản vay tốt không phải khoản được duyệt nhanh nhất, mà là khoản bạn nhìn vào bảng trả nợ hàng tháng và thấy nhẹ người. Trước khi ký, hãy dành mười phút đọc lại phần phí và điều khoản điều chỉnh lãi suất, hỏi người tư vấn cho tới khi hiểu rõ từng dòng. Nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện ở ngân hàng, cân nhắc dời kế hoạch lại một hai tháng để có sao kê đẹp hơn, thay vì vội vàng chuyển sang kênh có chi phí cao.
研究の知恵